ΙΣΡΑΗΛ – ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΟΥ ΜΙΣΟΥΣ – Συνέντευξη με τον Ισραηλινό Κοινωνιολόγο Ιντάν Γιαρόν

Ο ιός του ρατσισμού κυλά με μένος μέσα στις φλέβες του σώματος των Ισραηλινών σχολείων. Οι Ισραηλινοί μαθητές βιώνουν κάθε μέρα στα θρανία τους και στις τάξεις τους τα λόγια και τις πράξεις μιας σκοταδιστικής φιλοσοφίας, οι οπαδοί της οποίας στο παρελθόν έστειλαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου τους παππούδες των παιδιών αυτών.

Συνέντευξη: Σπύρος Χατζηγιάννης
Φωτογραφίες: EPA/ΑΠΕ

Στις μέρες μας κάποιοι απόγονοι αυτών των θυμάτων του απόλυτου ρατσιστικού μίσους του Τρίτου Ράϊχ κοιτάνε λοιπόν τους Παλαιστίνιους και τους Άραβες συμπολίτες τους, αλλά και πολλούς προοδευτικούς Ισραηλινούς πολίτες, με ένα άλλο μίσος που απειλεί από την μία τις δημοκρατικές αξίες του κράτους του Ισραήλ και από την άλλη τις προσπάθειες για μια ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων.

Ο πρόσφατος πόλεμος στην Γάζα και το τσουνάμι από ρατσιστικά σχόλια νεαρών Ισραηλινών ενάντια στους Παλαιστίνιους και τους Άραβες που πλημμύρισε τα κοινωνικά μίντια σαν το Τουίτερ, έβγαλαν στην επιφάνεια της διεθνούς επικαιρότητας το νέο ρατσιστικό κύμα πάνω στο οποίο σερφάρουν αρκετοί νέοι Ισραηλινοί στις μέρες μας.

«Δεν θέλω να βλέπω Αραβες, δεν τους αντέχω», λέει ένας Ισραηλινός μαθητής και συνεχίζει. «Είμαι ρατσιστής, η οικογένειά μου είναι ρατσιστές. Αν ήμουνα στο στρατό δεν θα δίσταζα να πυροβολούσα κάποιον από αυτούς. Είμαι έτοιμος να σκοτώσω κάποιον με τα ίδια μου τα χέρια, έναν Αραβα». Τα λόγια αυτά του νεαρού Ισραηλινού μαθητή είναι καταγραμμένα σε ένα κεφάλαιο του νέου βιβλίου με τίτλο «Σκηνές από τη σχολική ζωή» δύο Ισραηλινών ακαδημαικών/ερευνητών, του κοινωνιολόγου Ιντάν Γιαρόν και του ακαδημαίκου ερευνητή/λέκτορα παιδαγωγικών ζητημάτων Γιοράμ Χαρπάζ. Το βιβλίο τους δημιούργησε μεγάλη αίσθηση, εντός και εκτός Ισραήλ, για το πώς κατασκευάζεται στο Ισραήλ ο ρατσισμός κατά των Αράβων ήδη από τη νεανική ηλικία, ακόμα και μέσα από το εκπαιδευτικό σύστημα. Ο Ιντάν Γιαρόν μάς μίλησε για την έρευνά του, για το μίσος και το ρατσισμό των Ισραηλινών μαθητών κατά των Αράβων, αλλά και για τις ελπίδες του για ένα πιο ειρηνικό και δίκαιο μέλλον.

Ο Ισραηλινός κοινωνιολόγος Ιντάν Γιαρόν

1) Ποια ήταν η πηγή της έμπνευσής σας για την έρευνά σας, με τον Γιόραμ Χάρπαζ, και για τις παρατηρήσεις σας στα σχολεία του Ισραήλ; Γιατί αφιερώσατε ένα ολόκληρο κεφάλαιο του βιβλίου σας στο θέμα του ρατσισμού;

Βασικά, δεν είχαμε σκοπό να εστιάσουμε την προσοχή μας σε κάποιο συγκεκριμένο ζήτημα. Στόχος μας ήταν να αντικατοπτρίσουμε, παρά να κρίνουμε, την πολύπλοκη πραγματικότητα στα Ισραηλινά σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, με έναν άμεσο τρόπο. Το βιβλίο καταπιάνεται με διάφορα θέματα, όπως με: την σχολική κουλτούρα, το προσωπικό, τον χώρο, τον χρόνο, τις τάξεις, τα ντυσίματα, την βία, τα φύλα και την σεξουαλικότητα. Το κεφάλαιό μας με τίτλο <<Εθνότητα, εθνικισμός και ρατσισμός>> έλαβε τεράστια δημοσιότητα, λόγω των τωρινών καυτών θεμάτων στην χώρα μας.

2) Στο βιβλίο σας γίνεται αναφορά στο γεγονός ότι <<το μίσος είναι ένα στοιχείο της καθημερινότητας των νέων Ισραηλινών και ένα βασικό κομμάτι της ταυτότητάς τους>>. Πιστεύετε ότι η στρατιωτικοποίηση της Ισραηλινής κοινωνίας συνδέεται με αυτό το κύμα νεανικού μίσους;

Για να είμαστε ακριβείς, η φράση στην οποία αναφέρεστε προέρχεται από έναν Ισραηλινό ρεπόρτερ, όχι από εμάς. Προσωπικά πιστεύω ότι είναι λίγο υπερβολικιά. Τα πλάνα της καθημερινότητας των Ισραηλινών σχολείων στο βιβλίο μας είναι τυπικά αλλά, προφανώς, όχι απόλυτα. Φυσικά, πολλοί μαθητές έχουν διαφορετικές απόψεις και αντιλήψεις για τον κόσμο μας, συχνά με ριζοσπαστικό τρόπο. Οπότε δεν πρέπει κάποιος να μεταχειρίζεται τον πληθυσμό των σχολείων μας ως ένα ενιαίο σύνολο, πέφτοντας έτσι στην παγίδα των στερεότυπων και των διακρίσεων τα οποία αποκυρρήτουμε ανοιχτά.

Ο τρόπος με τον οποίο ο στρατός – όπως τον γευτήκαμε εγώ και τα παιδιά μου – επηρεάζει έναν Ισραηλινό δεν είναι κάτι ενιαίο: κάποιοι Ισραηλινοί αποκτούν ένα πιο ισχυρό στρατιωτικό και εθνικιστικό πνεύμα, άλλοι υιοθετούν ένα πιο ειρηνευτικό και ανθρωπιστικό πνεύμα. Για μένα, ως ένας αξιωματικός του IDF ( σ.σ. του Ισραηλινού στρατού), ήταν μια εμπειρία που με έκανε να ωριμάσω. Με έκανε να δω τα προβλήματα της ζωής πιο σοβαρά και με πιο περίπλοκο τρόπο. Οι αποχρώσεις του γκρι προσπέρασαν αυτά που προηγουμένως φαινόταν – στα μάτια ενός ενθουσιώδους νέου- ζητήματα χρωματισμένα μόνο από το μαύρο και το λευκό.

3) Πώς η ιδέα του <<αριστερού>> επηρεάζει τα ρατσιστικά στερεότυπα κάποιων Ισραηλινών μαθητών; Ο Υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας της χώρας σας, ο Γιτζάκ Αχαρόνοβιτς, δήλωσε αυτό το καλοκαίρι στο ραδιόφωνο: <<Δεν υπάρχει αριστερά, ή, δεξιά εδώ – πρέπει να είμαστε ενωμένοι ως χώρα και να υποστηρίζουμε τους στρατιώτες μας που μάχονται>>.

Αρχικά πρέπει κάποιος να διαφοροποιήσει, σε αυτό το πλαίσιο, μεταξύ μιας περιόδου ρουτίνας και μιας περιόδου κρίσης. Πρόσφατα διάβασα στο βιβλίο <<Για Τον Πόλεμο Και Τον νόμο>> ότι <<οι διαφορές μεταξύ μας θα μπουν στην άκρη>>.

Κάποιος μπορεί να βρει στα σχολεία του Ισραήλ, όπως και στην κοινωνία μας γενικότερα, μια γενική και τυπική, όχι απαραίτητα ακριβής, αντίληψη της ύπαρξης δύο πλατιών κοινωνικών γκρουπ: Από την μία αυτό των Μιζράχι (σ.σ. Εβραίοι του Ισραήλ με ρίζες στις Αραβικές χώρες) – Δεξιών-οπαδών της παράδοσης και από την άλλη των Ασκενάζι ( σ.σ. Εβραίοι του Ισραήλ με ρίζες στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης) – Αριστερών – Κοσμικών. Τα μέλη του πρώτου γκρουπ ταξινομούνται ως <<αυτοί που μισούν τους Άραβες>, τα μέλη του δεύτερου <<οι εραστές των Αράβων>>.Οι <<εραστές των Αράβων>>, και ειδικότερα αυτοί που θεωρούνται ακροαριστεροί, γίνονται αντικείμενο μίσους από τους συμμαθητές τους ανάλογο με το μίσος που νιώθουν οι μαθητές αυτοί για τους Άραβες.

4) Αντανακλούν τα σχολικά βιβλία του Ισραήλ αυτό που ο Ισραηλινός κοινωνιολόγος Στάνλεϊ Κοέν αποκαλεί <<Ζιονιστικό Κιτς>>, δηλαδή το ιστορικό και αιώνιο δικαίωμα των Εβραίων σε όλη την επικράτεια του Ισραήλ και της Παλαιστίνης;

Πιστεύω ότι η απάντησή μου, ως έναν βαθμό, είναι θετική σε αυτό. Είμαι ένας σκληρός κριτικός της βίαιης πολιτικοποιήσης του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Νομίζω ότι <<ανοίγοντας τα βιβλία μας>> σε διαφορετικές γνώμες και εξιστορήσεις, ειδικότερα αυτές που έχουν να κάνουν με την ταυτότητα του πολίτη, θα βοηθήσουν την δημοκρατία μας που παλεύει και θα συνεισφέρουν στο ζήτημα της ισότητας. Τα σχολικά εγχειρίδια μπορούν να γίνουν υπηρέτες τόσο του πολέμου όσο και της ειρήνης. Παρόλα αυτά η επίδρασή τους, σε μια κοινωνία όπου τα βιβλία έχουν χάσει την γέυση τους, πρέπει να αντιμετωπίζεται με εγκράτεια.

5) Τί ρόλο παίζει η θρησκεία και τα μαθήματα των θρησκευτικών στις ρατσιστικές απόψεις των Ισραηλινών μαθητών; Ένα άρθρο στο Ισραηλινό περιοδικό <<Zeek:Ένα περιοδικό για την Ισραηλινή σκέψη και Κουλτούρα>> ανέφερε ότι ο ραβίνος Γιόσεφ Σάϊνεν, επικεφαλής της Γιεσίβα (σ.σ. Ισραηλινά ινστιτούτα για την μελέτη θρησκευτικών κειμένων, κυρίως των Τορά και Ταλμούντ) του Ασντότ δήλωσε ότι <<Ο ρατσισμός προέρχεται από το Τορά (σ.σ. το ιερό βιβλίο των Εβραίων)>>.

Φαντάζομαι ότι υπάρχει κάποια σχέση μεταξύ κάποιων ιδιαίτερων, και κατά καιρούς ρατσιστικών, συμπεριφορών και των θρησκευτικών πηγών. Οι Ισραηλινές πηγές είναι ύψιστης σημασίας σε κάποιους κύκλους της Ισραηλινής κοινωνίας, όπου οι επιπτώσεις τους μπορεί να είναι δυνητικά επικίνδυνες. Παρόλα αυτά, μην ξεχνάτε, ότι οι παρατηρήσεις μου έγιναν σε ένα κοσμικό σχολείο, όπου ο κύριος παράγοντας για τις ρατσιστικές απόψεις φαίνετα να είναι η άγνοια. Πιστεύω ότι ο ρατσισμός έχει πολλά πρόσωπα. Τρέφεται από θρησκευτικές ιδέες αλλά και από άλλες – βαθιά ριζωμένες και αταβιστικές – ψυχολογικές, κοινωνιολογικές και πολιτιστικές πηγές.

6) Πόσο σημαντικός παράγοντας είναι το γεγονός της μη άμεσης επαφής με <<τον Άλλο>> – τους Παλαιστίνιους- στον τρόπο με τον οποίο σμιλεύονται οι ρατσιστικές απόψεις στον μυαλό των Ισραηλινών μαθητών; Ο Καναδός δημοσιογράφος (κάτοικος Ισραήλ) και ακτιβιστής Ντέηβιντ Σίν ανέφερε για τον ρατσισμό στο Ισραήλ σε ένα πρόσφατο ρεπορτάζ του περιοδικού Vice: <<τώρα έχουμε μια ολόκληρη γενιά που δεν έχει καν γνωρίσει ποτέ έναν Παλαιστίνιο>>.

Το να συναντάς την άλλη μεριά είναι προφανώς μια κίνηση – κλειδί για να μειωθούν τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις, αν μια τέτοια κίνηση προετοιμαστεί και οργανωθεί κατάλληλα. Μια άμεση επαφή είναι πιθανή όταν υπάρχει ένα κοινό έδαφος και το έδαφος, όπως γνωρίζετε, είναι ένας βασικός λόγος διενέξεων στην περιοχή μας.

Μια θετική εξέλιξη στο θέμα αυτό, είναι αυτό που έμαθα πρόσφατα για ένα κοινό ταξίδι Ισραηλινών και Παλαιστίνιων μαθητών στην Πολωνία, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης εκεί. Οι Παλαιστίνιοι μαθητές δήλωσαν ότι τους άγγιξε βαθιά το δράμα των Εβραίων εκεί. Και εύχονταν απλώς οι συνταξιδιώτες τους να ταυτίζονταν και αυτοί με το δράμα των Παλαιστίνιων. Και εγώ συμφωνώ με μια τέτοια συμφωνία.

7) Τί κάνει το Υπουργείο Παιδείας του Ισραήλ για το πρόβλημα του ρατσισμού ενάντια σε Παλαιστίνιους/Άραβες από κάποιους μαθητές στα σχολεία της χώρας σας; Το 2010 μια ομάδα νέων Ισραηλινών καθηγητών σχολείων υπέγραψε μια έκκληση προς το Υπουργείο Παιδείας, όπου ανέφεραν: <<Η επικράτηση του ρατσισμού και της αγριότητας αναπτύσσεται μεταξύ των νέων ανθρώπων στο Ισραήλ>>.

Ως ακαδημαϊκός αποφεύγω να παίζω τον ρόλο του εκπροσώπου τύπου του κατεστημένου και δεν νιώθω την ανάγκη να απαντήσω εκ μέρους του. Πιστεύω ότι πρέπει να είμαστε πολύ περισσότερο συνεπείς στις πολιτικές μας στα ζωτικά αυτά θέματα: δεν πρέπει να υιοθετούμε βραχυπρόθεσμα προγράμματα, ή, περιστασιακές συζητήσεις. Αντιθέτως, μια εθνική εκστρατεία πρέπει να ξεκινήσει για να αλλάξει την συνείδηση του ευρύ κοινού – συμπεριλαμβανομένων των διευθυντών, εκπαιδευτικών, γονέων, δασκάλων και εν τέλει των μαθητών. Αυτή η εκστρατεία πρέπει να είναι μακροπρόθεσμη και συνεχής, και να υποστηρίζεται από τα υψηλότερα κλιμάκια της Ισραηλινής ηγεσίας: Τον Πρόεδρο, τον πρωθυπουργό, τον Υπουργείο Παιδείας κτλ.

8) Υπάρχει κάποιο κοινωνιολογικό/ψυχολογικό προφίλ του μέσου Ισραηλινού ρατσιστή μαθητή; Έχουν αυτοί οι μαθητές κάποια κοινά χαρακτηριστικά τα οποία τους οδηγούν σε ρατσιστικές απόψεις και συμπεριφορές;

Ανέφερα παραπάνω το πρότυπο του Μιζράχι-Δεξιού-Παραδοσιακού μαθητή και την σχέση του με συγκεκριμένες συμπεριφορές. Αυτό έχει να κάνει περισσότερο με το σπίτι και την κοινότητα και λιγότερο με το σχολείο. Το σχολείο είναι ένα σχετικά αδύναμο ινστιτούτο και το προσωπικό των σχολείων έχει δυσκολίες να αντιμετωπίσει βαθιά ριζωμένες στάσεις ζωής οι οποίες έχουν παγιωθεί στους μαθητές από τις θέσεις των γονιών και των συγγενών τους.

Υπό αυτή την έννοια οι στυγνές επιθέσεις τρομοκρατικών ομάδων δεν παίζουν έναν εποικοδομητικό ρόλο: Κάποιος έχει κάθε λόγο να <<μισεί>> καταστροφικές πράξεις ακραίας αγριότητας. Όταν ο τρόμος ξεφεύγει με άγριο τρόπο στις πόλεις και τους δρόμους του Ισραήλ, γίνεται πολύ πιο προβληματικό να ζητήσει κανείς από τους μαθητές να διαχωρίζουν μεταξύ διάφορων τύπων – περισσότερο ή λιγότερο αγαθών – Αράβων.

9) Τα κοινωνικά μίντια σαν το Twitter και το Facebook επιταχύνουν την διάδοση ρατσιστικών συμπεριφορών μεταξύ των Ισραηλινών μαθητών και μέσα στην Ισραηλινή κοινωνία, λειτουργώντας ως όργανα μιας κοινωνίας ενός Μεγάλου Αδερφού; Ο Ντέηβιντ Σιν δημοσίευσε δεκάδες Τουίτς όπου κατά κόρον Ισραηλινά κορίτσια ανέβαζαν στο Τουίτερ σέλφι φωτογραφίες τους με ακραία εξτρεμιστικά ρατσιστικά Τουίτ όπως: <<Το να μισείς τους Άραβες δεν είναι ρατσισμός, είναι ηθικό>>. Ενώ ενήλικοι Ισραηλινοί και Άραβες/Παλαιστίνιοι με Ισραηλινή υπηκοότητα απολύθηκαν ακόμη και από την δουλειά τους για ποστς τους στο Facebook που ασκούσαν κριτική στις Ισραηλινές πράξεις στην Γάζα στον πρόσφατο πόλεμο εκεί…

Το Twitter, το Facebook και ανάλογα κοινωνικά μίντια είναι περισσότερο εργαλεία εκδημοκρατισμού παρά ένα φαινόμενο ενός Μεγάλου Αδερφού. Αυτό που βλέπει κανείς εκεί είναι φανατισμένες εκφράσεις που στερούνται τα νορμάλ εθιμοτυπικά των κοινωνικών ετικετών. Ως ένας κοινωνικός επιστήμονας δεν προτείνω να μεταχειρίζεται κανείς τα σχόλια των αναγνωστών ή τα μηνύματα στο WhatsApp ως αξιόπιστες δημοσκοπήσεις για τη στάση της κοινής γνώμης. Ναι, ρατσιστικές εκφράσεις είναι, όντως, διαδεδομένες σε αυτά τα μέσα. Και παρατήρησα τέτοιες εκφράσεις στο σχολείο που μελετήσαμε. Κατ’ αυτή την άποψη η παρακολούθηση– παρά η άμεση εμπλοκή, ή, παρέμβαση– από καθηγητές και γονείς των κοινωνικών μέσων είναι καθοριστική/απαραίτητη.

Οι συγγραφείς του βιβλίου «Σκηνές Από Την Σχολική Ζωή»
Γιοράμ Χαρπάζ και Ιντάν Γιαρόν

10) Ο Γιοράμ Χαρπάζ, με τον οποίο γράψατε το βιβλίο σας, γεννήθηκε στο κιμπούτζ Lohamey Hagetaot ( Οι Μαχητές του Γκέτο), που ιδρύθηκε από επιζώντες του Ολοκαυτώματος. Η τεράστια ανθρώπινη τραγωδία του Ολοκαυτώματος είναι στο επίκεντρο της Ισραηλινής σχολικής ύλης. Με ποιον τρόπο συνδέεται, αν συνδέεται, αυτό το μείζων κομμάτι του Ισραηλινού σχολικού προγράμματος, με το τωρινό κύμα ρατσισμού κάποιων Ισραηλινών μαθητών; Κάποιοι από τους οποίους, φαντάζομαι, είχαν παππούδες που βίωσαν ένα από τα χειρότερα ιστορικά αποτελέσματα ρατσιστικών ιδεών, αυτό του Ολοκαυτώματος…

Το Ολοκαύτωμα είναι, όντως, ένα καυτό ζήτημα που πονάει. Είναι ένα γεγονός ανοιχτό σε διαφορετικές προσεγγίσεις: κάποιος μπορεί να αντλήσει είτε ιδιαίτερα-εθνικιστικά είτε παγκόσμια-ανθρωπιστικά μαθήματα από αυτό. Δυστυχώς το Ολοκαύτωμα χρησιμοποιείται συχνά ( με κυνικό τρόπο/κυνικά) από την Ισραηλινή ηγεσία για να προωθήσει μια πολιτική, συχνά εθνικιστική, ατζέντα.

11) Σύμφωνα με την Ισραηλινή ιστορικό Χάνα Γιαμπλόνκα του πανεπιστημίου Μπεν – Γκουριόν, το υπάρχων πρόγραμμα σπουδών δεν επιτρέπει στους μαθητές <<να κάνουν ερωτήσεις με έναν αληθινό τρόπο και αυτό οδηγεί σε μια κατάσταση στην οποία η Ισραηλινή κοινωνία εξελίσσεται σε ένα είδος γκέτο, όπου το μίσος είναι πεπρωμένο>>. Πώς σχολιάζετε τα λόγια της σε συνδυασμό με το νέο εθνικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Υπουργού Παιδείας Σάϊ Πιρόν με την ονομασία <<σημαντική μάθηση>>, για το οποίο το κυρίως άρθρο της εφημερίδας Χάαρετζ έχει χαρακτηρίσει ως <<ένα νέο πρόγραμμα που θα δυναμώσει τις εθνικιστικές συνιστώσες σε βάρος των ανθρωπιστικών και των οικουμενικών αξιών>>;

Νομίζω ότι ο απώτερος στόχος ενός προγράμματος σαν αυτό της <<σημαντικής μάθησης>> πρέπει να είναι να είναι ικανό να μεταδίδει και να λαμβάνει πολύπλοκα παρά μονοσθενή μηνύματα. Όσο απλοϊκό και αν ακούγεται αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια επανάσταση στο παιδαγωγικό μας περιβάλλον – κάτι το οποίο συχνά βασίζεται σε μία μόνη, <<αληθινή>>, ή, <<σωστή>> απάντηση.

Αν μου επιτρέπεται να φιλοσοφήσω λιγάκι: Υποθέτω ότι όλοι μας είμαστε διχασμένοι μεταξύ των πόλων της ιδιαιτερότητας και της οικομενικότητας, καθώς έτσι διαμορφώνουμε την ταυτότητά μας, εφαρμόζοντας, ή, επιτρέποντας τόσο τις φυγόκεντρες όσο και τις κεντρομόλες τάσεις μας. Το μίσος δεν είναι ένα πεπρωμένο όπως και το ότι η οικουμενική αγάπη και η αιώνια ειρήνη είναι πιθανόν ακατόρθωτες στην εγκόσμια πραγματικότητά μας. Θα πρέπει να αποδεχθούμε τις αδυναμίες μας ως ανθρώπινα όντα με χάρη και να προσπαθούμε ασταμάτητα, με περισσότερη, και κάποιες φορές λιγότερη, επιτυχία, να τις ξεπερνάμε για να φθάσουμε σε μια υψηλότερη σφαίρα του τι σημαίνει να είμαστε άνθρωποι ( παρά να φθάσουμε στο επίπεδο αγίων).

12) Τί είδους διαφορές βλέπετε μεταξύ ενός νέου Ισραηλινού ρατσιστή και ενός γέρου, 60άρη Ισραηλινού ρατσιστή; Στο βιβλίο σας σημειώνεται ότι <<ο κάθε κόσμος λειτουργεί χωριστά, με τους ενήλικες να ασκούν λίγη, αν όχι καθόλου, επιρροή στους νέους>>.

Αναφερθήκαμε σε ένα σχίσμα στο σχολείο που μελετήσαμε μεταξύ δύο κόσμων – αυτόν των παιδιών και αυτών των ενήλικων. Το επιχείρημά μας ήταν ότι – σε αντίθεση με την παρατήρηση του Αμερικάνου συγγραφέα και κριτικού κουλτούρας Νίλ Πόστμαν για την <<εξαφάνιση της παιδικότητας>> – το σχολείο εξακολουθεί να διατηρεί και ως ένα σημείο να δημιουργεί αυτή την διχοτόμηση.

Τονίσαμε την κατάσταση στο σχολείο, στο οποίο οι μαθητές έρχονται, σε μεγάλο βαθμό, σμιλευμένοι από το σπίτι τους. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες το προσωπικό των σχολείων μπορεί να κάνει λίγα πράγματα για να παράξει μια αποτελεσματική αλλαγή. Το πρόβλημα φαίνεται να είναι όχι με <<το σχολείο>>, αλλά με την ευρύτερη κοινωνία.

13) Πέρα από την σύγκρουση που οι νέοι Ισραηλινοί ρατσιστές δημιουργούν στο μυαλό τους ενάντια των Παλαιστινίων, υπάρχει μια άλλη – λιγότερο γνωστή στους μη-Ισραηλινούς – σύγκρουση μεταξύ των Μιζράχις, Εβραίων με ρίζες στις χώρες της Β.Αφρικής και Μ.Ανατολής, και των Ασκενάζις, Εβραίων με ρίζες στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης. Αυτή η μορφή ενός διακριτικού ρατσισμού στα εσώτερα της Ισραηλινής κοινωνίας επηρεάζει το ευρύτερο φαινόμενο του ρατσισμού κάποιων Ισραηλινών ενάντια στους Άραβες και τους Παλαιστίνιους;

Οι παρατηρήσεις μας δείχνουν ότι η εθνικότητα επιβιώνει σήμερα στην Ισραηλινή κοινωνία και ότι είναι ακόμη και εντονότερη. Κάποιος πρέπει να έχει υπ’όψιν του, όμως, ότι κατηγορίες όπως <<Ασκενάζις>> ( Εβραίοι της δύσης) και <<Μιζράχι>> πρόσφατα αναδιατυπώθηκαν. Ο τρόπος που βλέπουμε το ζήτημα είναι ότι αυτές οι κατηγορίες είναι κυρίως πολιτιστικές ( π.χ. σχετιζόμενες με στάσεις και τρόπους συμπεριφοράς) παρά καθαρά εθνοτικές ( π.χ. σχετιζόμενες με την χώρα προέλευσης των γονιών, ή, των παππούδων). Κάποιος που είναι <<Ασκενάζι>>, ακόμη και αν αυτός έχει ρίζες <<Μιζράχι>>, θεωρείται καλός μαθητής. Κάποιος που είναι <<Μιζράχι>> θεωρείται ότι είναι πιθανόν ένας κακός μαθητής.

Σε κάθε περίπτωση η εθνοτική ταυτότητα γίνεται κάτι που έχει να κάνει πολύ περισσότερο με μια επιλογή και όχι με την μοίρα. Με την υιοθέτηση ενός λόγου τιμής, στάσης του σώματος, στυλ ντυσίματος, κουρεμάτων και μέηκ άπ, τρόπων συμπεριφοράς, προτιμήσεις ανάγνωσης βιβλίων ( ή επιλογών να μην διαβάζουν), αγαπημένων ειδών μουσικής κτλ. Κάποιος πρέπει να έχει υπόψιν του ότι πολλά Ισραηλινά παιδιά σήμερα προέρχονται από ένα εθνοτικά ανάμικτες οικογένειες. Αυτό που είναι σημαντικό για την συζήτησή μας, είναι ότι φαίνεται τα δύο αυτά γκρούπ τονίζουν την ταυτότητά τους μέσω της στάσης τους απέναντι στους Άραβες: τα μέλη της ομάδας των Μιζράχι δίνουν έμφαση στην ιδιαίτερη ( Εβραϊκή – εθνική) ταυτότητα, τα μέλη των Ασκενάζι στην οικουμενική ( δυτική – ανθρωπιστική) ταυτότητα.

14) Μπορεί η Αμερική, που παρέχει μια ετήσια βοήθεια $3δις στο Ισραήλ, να παίξει έναν ρόλο στην αντιμετώπιση του ρατσισμού στο Ισραήλ, ασκώντας πίεση στην ηγεσία της χώρας ότι μέρος αυτών των χρημάτων θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε κοινωνικά και εκπαιδευτικά προγράμματα για την καταπολέμηση του ρατσισμού;

Βρίσκω την ιδέα αυτή άξια προσοχής. Επί του παρόντος, η ζωή των <<αριστερών>> εθελοντικών ενώσεων στο Ισραήλ δεν είναι εύκολη. Οι λέξεις <<ειρήνη>> και <<συνύπαρξη>> θεωρούνται σε κάποιους κύκλους της Ισραηλινής κοινωνίας βρόμικες λέξεις.

Έχοντας πει αυτό, δεν είμαι ένας μεγάλος πιστός εξωτερικών παρεμβάσεων, ή, μιας <<παγκόσμιας αστυνόμευσης>>. Προτιμώ περισσότερο να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματά μας μόνοι μας. Αν μη τι άλλο εμείς – οι δύο πλευρές αυτής της διαμάχης – πληρώνουμε με τον αριθμό νεκρών ανθρώπων, οι Αμερικάνοι πληρώνουν με δολάρια.

15) Τα ρατσιστικά στερεότυπα καλλιεργούνται με ανάλογο τρόπο και στα Παλαιστινιακά σχολεία, πέρα από τα Ισραηλινά; Μια φετεινή έκθεση των Τάιμς του Ισραήλ με τον τίτλο: <<Το Ισραήλ πυροβολεί πίσω: Κοιτάζοντας πέρα από τα σχολικά βιβλία>> κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα σχολικά βιβλία και στις δύο αντιμαχόμενες πλευρές αποτυγχάνουν να διηγηθούν τις καλύτερες περιόδους όταν επικρατούσαν καλές σχέσεις μεταξύ Αράβων και Ισραηλινών…

Ναι, αυτό φαίνεται να ισχύει. Για αυτό οι Ισραηλινές αρχές, μέσω σωμάτων που παρακολουθούν αυτά τα ζητήματα, κοιτά με προσοχή τα σχολικά βιβλία που χρησιμοποιεί η Παλαιστινιακή Αρχή. Προφανώς, όλοι μας υπερεκτιμάμε την επιρροή του σχολείου και των παιδαγωγικών του εργαλείων, αλλά δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα μίντια – ηλεκτρονικά και ψηφιακά – παίζουν έναν καθοριστικό ρόλο στην κοινωνικοποίηση των νέων μας.

Όταν καταπιαστούμε με μια εθνική εκστρατεία, θα πρέπει να ξεκινήσουμε έναν πόλεμο ενάντια στο ρατσισμό – εθελοντικά και συνειδητά – σε όλα τα μέτωπα

Σε αυτό πλαίσιο μου έρχεται στον νου το ποίημα του Ουίλιαμ Μπλέηκ <<Ιερουσαλήμ>> όπου λέει:

Φέρτε μου το Τόξο από καυτό χρυσάφι

Φέρτε μου τα Βέλη της επιθυμίας

Φέρτε μου το Άρμα μου της φωτιάς!

Δεν θα σταματήσω από αυτή την Ψυχική Μάχη

Και ούτε το Σπαθί δεν θα κοιμηθεί στο χέρι μου:

Εώς ότου κτίσουμε την Ιερουσαλήμ

στην πράσινη και ευχάριστη Γη της Αγγλίας

Έτσι είναι στον έναν αν όχι τον μόνο Άγιο Τόπο.

16) Πώς βλέπετε το μέλλον της ειρηνευτικής διαδικασίας μεταξύ των Ισραηλινών και των Παλαιστινίων, όταν πολλοί νέοιν Ισραηλινοί κτίζουν στο μυαλό τους ένα ρατσιστικό τείχος μίσους και προκαταλήψεων εναντίον των Παλαιστινίων;

Διατηρώ το δικαίωμα ενός ηλίθιου ώστε να είμαι οπτιμιστής και να προβλέπω ένα πιο φωτεινό μέλλον στην περιοχή μας. Τα βάσανα στην Μέση Ανατολή σήμερα δείχνοτν προς κάποιες προοπτικές με υποσχέσεις ώστε να ενωθούν οι πιο υγιείς – ή αυτές που έχουν σώας τας φρένας τους – δυνάμεις. Εάν ενώσουμε τα χέρια μας και σπρώξουμε μαζί το κάρο, μάλλον θα βγει από την λάσπη.

Υιοθετώ εδώ τις λέξεις του Αμέριγκο Μπονασέρα στην αρχική σκηνή από την ταινία <<Ο Νονός>>: <<Πιστεύω στην πατρίδα μου.>> – ναι πιστεύω. Και για αυτό εύχομαι να την δω ευημερούσα και ειρηνική και επίσης δίκαιη. Παρομοίως, εύχομαι να δω τους Παλαιστίνιους να ζουν στο δικό τους κράτος, με ευημερία και ειρήνη.

Θέλω να τελειώσω εκφράζοντας την ενσυναίσθησή μου με τους έλληνες πολίτες και να δώσω τις ευχές μου για ένα καλύτερο οικονομικό μέλλον και με μια φωτεινότερη κοινωνική ασφάλεια. Σε καιρούς κρίσης – όπως μαθαίνει κανείς από τις ζοφερές εμπειρίες μας – πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με την γλιστερή πλαγιά του εθνικισμού και του ρατσισμού.

spysun

Advertisements
This entry was posted in Αρθρα, Ειδησεογραφία-Διεθνή and tagged , . Bookmark the permalink.