Οι κοινότητες των μεταναστών μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία ενός άλλου τύπου κοινωνίας



Συζητούν ο Στάθης Γουργουρής και ο Άαμιρ Μούφτι

Ο Στάθης Γουργουρής συζητά με τον Άαμιρ Μούφτι για την μετανάστευση, τον νεοφιλελευθερισμό, τη νέα αποικιοκρατία στην Ευρώπη και το έργο του Έντουαρντ Σαΐντ, με την ευκαιρία της επίσκεψης του Μούφτι, προσκεκλημένου του Ιδρύματος «Νίκος Πουλαντζάς» και του 18ου Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ στην Αθήνα. Ο Άαμιρ Μούφτι είναι Καθηγητής Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο UCLΑ και ο Στάθης Γουργουρής είναι Διευθυντής του Ινστιτούτου Συγκριτικής Λογοτεχνίας και Κοινωνίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.

Στάθης Γουργουρής: Ας ξεκινήσουμε με μια σύντομη αποτίμηση της πρόσφατης επίσκεψής σου στην Ελλάδα, τις εντυπώσεις σου από το Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ, και ως θεσμό και ως χώρο νεολαίας και ακτιβισμού.

Άαμιρ Μούφτι: Η εμπειρία μου από το Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ ήταν συγκινητική: η εικόνα και μόνο της συνεύρεσης αυτών των νέων ανθρώπων, για τον συγκεκριμένο σκοπό, ενώ το ίδιο τους το μέλλον βρίσκεται σε κίνδυνο από το καθεστώς του Μνημονίου. Και το γεγονός ότι όλο αυτό γίνεται με πνεύμα απόλαυσης ως προς την κοινότητα που δημιουργείται, και όχι ασκητισμού ή σοβαροφάνειας, είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

Ο αγώνας κατά του ρατσισμού είναι βέβαια παγκόσμιος και κουβαλάει πίσω του μια τεράστια ιστορία σε γεωπολιτικό επίπεδο. Οι κοινότητες από τις οποίες προέρχονται οι μετανάστες από την Ασία και την Αφρική έχουν ενταχθεί σε αυτό τον αγώνα ήδη εδώ και δεκαετίες. Με αυτή την έννοια, στο Φεστιβάλ έχουμε συμμετέχοντες, όχι «ευεργετηθέντες». Μου έκανε εντύπωση, γιατί συνήθως στις σχέσεις Βορρά-Νότου τέτοιες κινήσεις εύκολα κλίνουν προς τη φιλανθρωπία, γι’ αυτό και χρειάζεται διαρκής πολιτική εγρήγορση.

Σ.Γ. Το Φεστιβάλ είναι μια γιορτή που συνοψίζει τη δράση για τα δικαιώματα των μεταναστών, η οποία διεξάγεται καθημερινά στις κοινότητες, στους χώρους εργασίας, στους δρόμους — ένας δύσκολος αγώνας. Το Φεστιβάλ είναι επίσης ένας παιδαγωγικός χώρος για Έλληνες και μετανάστες συνάμα, καθώς και χώρος σύμπραξης με δεκάδες οργανώσεις μεταναστών, όπως το Κασάπι των Φιλιππινέζων, η Ένωση Αφρικανών Γυναικών, η Ένωση Αφγανών, το Ασάντε, καθώς και η οργάνωση των Πακιστανών εργατών με την οποία είχες και άμεση επαφή.


Υπόγειο τζαμί στο Περιστέρι, Μάιος 2014.

Φωτογραφία της Αλεξίας Γιακουμπίνη.ΥΠΟΓΕΙΟ ΤΖΑΜΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ, ΜΑΙΟΣ 2014. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΑΛΕΞΙΑΣ ΓΙΑΚΟΥΜΠΙΝΗ.

Α.Μ. Ο σκοπός της οργάνωσης αυτής, της Πακιστανικής Ένωσης Ελλάδας, είναι ακριβώς να δημιουργήσει στις κοινότητες των μεταναστών εργατών συν-ενεργούς ακτιβιστές στον αγώνα κατά της φασιστικής βίας, του ρατσισμο, και της διαφθοράς των κρατικών θεσμών. Ως γνωστόν, υπάρχουν μετανάστες στην Ελλάδα που ζουν σχεδόν υπό καθεστώς δουλείας. Γνώρισα μερικούς από τους απεργούς στην Σκάλα Λακωνίας, οι οποίοι έχουν μήνες να πληρωθούν και δέχονται απειλές και προπηλακισμούς με τη συμμετοχή των τοπικών αρχών. Η οργάνωση, της οποίας προΐσταται ο Φεστιβάλ Τζαβέντ Ασλάμ, με τον οποίο μιλήσαμε μαζί στο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ, τους βοηθάει στην απεργία τους και στη δημοσιοποίηση του αγώνα τους. Παρόλη τη θλιβερή απόφαση στη δίκη για τους πυροβολισμούς στη Μανωλάδα, το μήνυμα του είναι σαφές: –Δεν είστε μόνοι σε μια έρημη σελήνη. Είστε μέλη μιας κοινωνίας γιατί εργάζεστε εδώ και συνεπώς δεν πρέπει να φοβάστε να διεκδικήσετε μέσα σε αυτή την κοινωνία τα βασικά σας δικαιώματα.

Σ.Γ. Η απόφαση για την Μανωλάδα είναι σίγουρα ένα πισωγύρισμα, αν και ο Άρειος Πάγος ερευνά αν συντρέχει λόγος αναίρεσης. Βλέπεις, τα πράγματα παραμένουν ασταθή και αστάθμητα. Αυτό σημαίνει κρίσιμη κατάσταση: διαρκείς διακυμάνσεις μεταξύ αντίστασης και ήττας. Η ίδια η οργάνωση των Πακιστανών εργατών δίνει μια καίρια εικόνα της κρίσης, αυτή τη φορά θετική. Δηλαδή, μια νέα μορφή κοινωνικής οργάνωσης που δεν θα υπήρχε αλλιώς. Ποιες είναι κάποιες ανάλογες εντυπώσεις σου σε αυτό το πλαίσιο; Ποιο είναι το στίγμα της κρίσης που παρατήρησες σε αυτή την επίσκεψη;

ΑΜ. Είναι η πρώτη μου επίσκεψη στην Ελλάδα μετά το Μνημόνιο. Προφανώς σημεία της κρίσης διαφαίνονται παντού στο κέντρο της Αθήνας, μια σχετικά μικρότερη κίνηση την νύχτα, κλειστά μαγαζιά κλπ. Αλλά είχα την ευκαιρία να κάνω μια διάλεξη στο πανεπιστήμιο, όπου πέρα από την ενθουσιώδη υποδοχή των φοιτητών και των καθηγητών, είδα από κοντά την καταστροφή της ανώτατης εκπαίδευσης. Για μένα όλη αυτή η κατάσταση δείχνει τη γενικότερη αποσύνθεση της παιδείας εν ονόματι του νεοφιλελεύθερου προτάγματος, με κύριο στόχο να πληγούν οι ανθρωπιστικές επιστήμες. Συμβαίνει παντού πια στον κόσμο, όπως ξέρεις καλά, και στην Αμερική βέβαια, αλλά εδώ μου φάνηκε ιδιαίτερα σκληρή. Παρ’ όλα αυτά, πρόσεξα με τί επιμονή οι φοιτητές και οι καθηγητές προσπαθούν να διατηρήσουν τις παιδαγωγικές αξίες. Η συζήτηση που κάναμε ήταν υπέροχη, παρά τις απογοητευτικές συνθήκες.

Σ.Γ. Εννοείται, η κρίση δημιουργεί ένα σωρό νέες αρνητικές παραμέτρους, αλλά και συνθήκες επινόησης και εφευρετικότητας. Είναι ένα στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί: Πώς, δηλαδή, θα δημιουργηθούν νέες αντιλήψεις για έναν διαφορετικό τρόπο ζωής που θα ακυρώσει τις πελατειακές σχέσεις του παρελθόντος και θα δημιουργήσει μια μεγαλύτερη αυτονομία χωρίς εθνικιστικού τύπου θεραπείες.

Α.Μ. Οι κοινότητες των μεταναστών μπορούν να παίξουν ένα χρήσιμο και θετικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια δημιουργίας ενός άλλου τύπου κοινωνίας. Καταλαβαίνω· δεν μπορείς να ρίξεις φταίξιμο σε κάποιον που βλέπει έναν οικείο τρόπο ζωής να εξαφανίζεται. Δεν μπορείς να τον αποκαλέσεις ρατσιστή γι’ αυτό. Πρέπει να μπορέσεις να του εξηγήσεις ότι η ιστορία του καπιταλισμού βασίζεται σε αυτή τη διαρκή καταστροφή τρόπων ζωής που προϋπήρχαν αιώνες. Αυτό, οι μετανάστες το έχουν ήδη βιώσει στις χώρες τους. Ίσως μια δεύτερη γενιά, αν μεγαλώσει εδώ και σε ένα βαθμό ελληνοποιηθεί, να μπορέσει να διαπραγματευτεί καλύτερα αυτές τις νέες διασταυρώσεις.

*τη συνέντευξη εικονογραφούν φωτογραφίες της Αλεξίας Γιακουμπίνη

enthemata

Advertisements
This entry was posted in Διάφορα and tagged . Bookmark the permalink.